Get Adobe Flash player

ويب اسٽيٽس

stats online

آنلائن صارفن جو تعداد

اسان سان گڏ 78 مہمان ۽ 0 رڪن آنلائن آهن

شيعه دوست فونٽس

ويب سائيٽ کي بهتر نموني ڏسڻ لاءِ سنڌي فونٽ ڊائون لوڊ ڪريو

تاريخ تشيع

جيڪڏهن عام نظر سان ڏسجي ته اسان جا ٻارنهن ئي امام علم جي لحاظ کان هر شيءِ جي ڄاڻ رکن ٿا ۽ هرشيءِ کان آگاهه آهن.دنيا ۾ جيڪي به علم پاتا وڃن ٿا انهن سڀني بابت پوري پوري ڄاڻ رکن ٿا،اهو ئي سبب آهي ته هردور ۾ علم جا ديوانا امامن جي اڳيان پويا پروانن جيان پرواز ڪندا رهيا آهن. ۽ امام جي الهي علم مان ڪسب فيض ڪندي پنهنجي علم جي اڃ اجهائيندا رهندا آهن.پرجيتري قدر ماڻهو امام جعفر صادق عليه السلام کان ماڻهن ڪسب فيض ڪيو،ڪنهن ٻئي امام جي دور ۾ اهڙا بهره مند نه ٿي سگهيا.

امام ع جي شاگردن جو تعداد چار هزار کان ٻارنهن هزار تائين لکيو ويو آهي ”[1]

امام عه جا شاگرد ڪي عام ماڻهو نه هئا بلڪه انهن شاگردن مان ڪي محدّث هئا ته مفسر،ڪي محقق هئا ته ڪي پنهنجي فرقن جا باني ۽ رئيس.امام جي علم ۽ دانش هر پنهنجي ۽ پرائي جو ڪنڌ سندن دروازي تر جهڪائي ڇڏيو،جڏهن ته ڪيترن ئي ماڻهن کي جهالت جي اونداهين مان ڪڍي علم جي نوراني واٽ تي لڳائي ڇڏيو.اهو ئي سبب آهي جو حنفين جي امام ابو حنيفه کي امام جي تعريف ۾ هيئن چوندين ڏسون ٿا ته ”مون امام جعفر صادق عه کان وڌيڪ ڪو عالم ۽ دانشمند ناهي ڏٺو.“. ”[2]

امام عه جي شاگردن جي ذهانت ۽ڏاهپ جو اندازو ان ڳالهه مان به لڳائي سگهي ٿو ته امام جا ڪيترائي شاگرد هڪ علم سان گڏوگڏ ٻين به مخلتف علمن ۾ اسپيشليٽ هئا.جڏهن ته امام جا ڪجهه مايه ناز شاگرد ستن علم تائين به پنهنجي مهارت مڃائي چڪا هئا.ليڪن تنهن هوندي به امام عه هر علم لاءِ پنهنجص ڪجهه خاص شاگردن جي سندن قابليت کي مدنظر رکندي تربيت ڪئي ۽ جڏهن ماڻهو امام کان سوال ڪرڻ يا علمي مسئلو پڇڻ ايندا هئا ته امام عليه السلام کين پنهنجي شاگرد ڏانهن راهنمائي ڪندا هئا ته اهڙو مسئلو منهنجي فلان شاگرد کان وڃي پڇندو ڪر توکي مون ڏانهن اچڻ جي ضرورت ناهي.

امام عه السلام جي عظيم يونيورسٽيءَ مان فيض پرائيندڙ سندن شاگردن کي مختلف اسلامي ۽ دنياوي علمن جي جي لحاظ کان ڪيترن ئي گروهن ۾ تقسيم ڪري سگهجي ٿو.ليڪن هيءُ پنج گروهه اهم آهن.

1_علم تفسير

علم تفسير ۾ هوئن ته امام عه جا ڪيترائي شاگرد هئا ليڪن هيٺان ٽي شخص پنهنجو مٽ پاڻ هئا ۽ اڄ به تاريخ علم تفسير ۾کين وڏي عزت سان ياد ڪيو وڃي ٿو

1_ زرارة بن اعين: هن جو شمار امام صادق عليه السلام جي انهن چئن شاگردن ۾ ٿئي ٿو جن تي پاڻ فخر ڪندا هئا.هيءُ علم تفسير سان گڏ علم حديث،روايت نگاري سميت ٻين به ڪيترن ئي اسلامي علمن جو ماهر هيو.

2_ابان بن تغلب: هن شمارپڻ امام جي انهن چئن مايه ناز شاگردن ۾ ٿئي ٿو.ابان کي امام عه مسجد نبوي ۾ ويهاريو ته هو ماڻهن کي درس ڏئي ۽ سندس مجلس درس کي ڏسي ڪري امام فخر ڪندا هئا .ابان علم تفسير سان گڏ علم فقه جو تمام وڏو ماهر هيو هيءُ علم صادق ع اسلام جي دور جو مسلم مجتهد هيو جنهن علم فقاهت امام صادق وٽان پرايو.

3_عطاء بن ابي رياح:هيءُ پڻ علم تفسير جي تمام وڏوعالم ٿي گذريو آهي جنهن بابت چيو وڃي ٿو ته پوري مڪي شريف ۾ علم تفسير جو سندن کان وڏو ڪو ماهر نه هئو. ”[3]

ان کان علاوه امام جي شاگردن ۾ علم تفسير و علوم جي مشهور عالم جو نالو وٺي سگهجي ٿو جيڪي اڄ شيعن کان وڌيڪ اهل سنت جي عالمن وٽ وڏي قدر جي نگاهه سان ڏٺا وڃن ٿا.جهڙوڪ: عڪرمه،ابوعبدالله،عبدالرحمن بن قاسم وغيره ”[4]

2_علم حديث

علم حديث ۾ امام پاڪ جي شاگردن جي شهرت جو اندازو ان تاريخ جي هن ڳالهه مان لڳائي سگهجي ٿو ته ”فقط ڪوفي شهر ۾ 900 راوي اهي هئا جي ڊاريڪٽ امام صادق عه کان روايتون نقل ڪندي چوندا هئا تهحدثّني جعفر بن محمد...(مون کي جعفربن محمد ٻڌايو)“ . ”[5]

تاريخ مطابق فقط ابان بن تغلب امام صادق عه کان 30 هزار،جڏهن ته محمد بن مسلم امام صادق عه السلام کان سورنهن هزار حديثون نقل ڪيون آهن ”[6]“.جڏهن ته جابر بن يزيد جون حديثون ڳاڻاٽي کان ٻاهر آهن.

امام جي هڪ شاگرد ابو حمزه ثابت بن دينار کي پنهنجي وقت ۾ لقمان زمان ۽ سلمان عصر جو لقب مليو.

علم حديث ۾ امام جي مشهور شاگردن ۾ عبدالله بن سنان،ابو ايوب السختياني،يحيى بن سعيد انصاري،ابو عمرو العسلاء،يزيد بن عبدالله بن الهاد،ابان بن عثمان،ابراهيم بن سعد،عاصم بن حميد،علي بن صالحاهم آهن. ”[7]

3_علم فقه

علم فقه پڻ انهن اهم علمن مان هڪ آهي جن کي امام صادق عه السلام جي دور ۾ ترقي ملي ۽ ڪيترائي فقيه جن مان ڪن پنهنجيون مستقل فقهون پڻ ٺاهيون هن ئي دور سان تعلق رکن ٿا.

تاريخ ۾ ملي ٿو ته امام صادق عه سان جا گهٽ ۾ گهٽ 123 شاگرد اهڙا هئا جي علم فقه ۾ مهارت رکڻ سان گڏ هن علم ۾ صاحب نظر هئا.انهن سڀني ۾ ابان بن تغلب جو نالو سڀني کان اهم آهي. ”[8]“.

ابان بن تغلب کي امام محمد باقر عه مسجد نبوي ۾ ويهاري فرمايوته هتي ويهي ماڻهن کي فتوى ڏي. جڏهن ته ابان کي مسجد نبوي ۾ فتوى ڏيندي ڏسي امام جعفر صادق عليه السلام فخر وچان فرمائيندا هئا : اي ابان مون کي اها ڳالهه تمام گهڻي پسند آهي ته تو جهڙو شاگرد منهنجي حبدارن،دوستن ۽ راوين مان آهي. ”[9]“.

علم فقه جو ماهر ابوبصير امام جو اهو شاگرد آهي جنهن ڏانهن پاڻ ماڻهن کي موڪليندا هئا ته اهو مسئلو ابوبصير کان پڇو”[10]“.زرارة بن اعين کي اهل سنت جو مشهور عالم ابن نديم زراره بن اعين فقط فقيه بجاءِ فقهاءَ الرجال جي فهرست ۾ شمار ڪيو آهي.

انهن کان علاوه عبدالله سنان،جميل بن صالح،جميل بن دراج،محمد بن مسلم،يزيدبن معاويه،حمران۽ابوبصير پڻ علم فقه جا مشهور عالم گذريا آهن. ”[11]

4_علم عقائد ۽ ڪلام

ڪنهن به مذهب جي دفاع ۾ علم عقائد ۽ ڪلام جو ڪردار نهايت ئي اهم هوندو آهي ۽ ان علم جا ماهر حقيقت ۾ ان مذهب جا چوڪس دربان هوندا آهن ته ڪا غلط شيءِ،ڪا ناروا تهمت يا منحرف ڳالهه مذهب مٿان نه اچي.اهو ئي سبب آهي جو امام صادق عليه السلام علم ڪلام ۾ مختلف شاگردن کي مختلف روشن سان تربيت ڪيو ڪنهن کي مناظري لاءِ ته ڪنهن کي شبهن جي جواب لاءِ ته ڪن کي دشمنن جي يلغار جو جواب ڏيڻ لاءِ مقرر ڪيائون.انهن شاگردن ۾ مفضل بن عمر جيڪو مسجد ۾ شيعن جي راهنمائي ڪندو هئو،هشام بن حڪم جيڪو مناظري جو تمام وڏو ماهر هيو ۽ مومن طاق جيڪو مخالفن جي شهبن جا جواب ڏيندو هيو .نهايت اهم آهن

مومن طاق امام جو شاگرد هجڻ سان گڏ بازار ۾ واپار به ڪندو هيو،تاريخ ۾ ابو حنفيه سان سندس نوڪ جهوڪ مشهور آهي.امام صادق عه جي شهادت کان پوءِ هڪ ڏينهن ابو حنفيه مومن طاق وٽ آيو ۽ کيس چيائين تنهنجو امام (جعفر صادق عه) مري ويو . (يعني سندن شهادت ٿي وئي هاڻي ٿو ڇا ڪندي؟) مومن طاق کيس جواب ۾ چيو : ۽ تنهنجو امام (شيطان) قيامت تائين زنده رهندو.! ابو حنيفه لاجواب ٿي ويو هليو. ”[12]

امام عه پنهنجي شاگرد هشام بن حڪم بابت فرمايو: هو دل هٿ ۽ زبان سان اسان جي حمايت ڪري ٿو.هو اسان جي حق دفاع ۽اسان جي مقصد کي اڳتي وڌائڻ وارو آهي. ۽ اسان جي دشمن کي ذليل ۽ رسوا ڪندڙ آهي .سندس اطاعت اسان جي اطاعت ۽ سندس دشمن اسان جو ويري آهي. ”[13]

علم ڪلام جي ٻين شاگردن ۾ حمزه طيار پڻ مشهور آهي جنهن جي حق ۾ امام عه پاڻ دعا گهري. ”[14]

5_علم ڪيميا ۽ فزڪس (طبعيات)

علم ڪيميا ۽ طبعيات ۾ سڀني کان مٿي نالو جابربن حيّان آهي جنهن کي ڪميسٽريءَ جو ابو پڻ چيو وڃي ٿو.جنهن ڪيمسٽريءَ سميت مختلف علمن ۾ 500 ڪتاب لکيا.جنهن بابت هن اعتراف ڪيو آهي ته هن اهو سڀ ڪجهه امام جعفر صادق عليه السلام کان سکيو آهي.

ابن نديم لکي ٿو ته جابر 300 رسالا فلسفي،500 رسالا طب لکيا جڏهن ته مختلف جنگي ۽غير جنگي اوزارن بابت لکيل رسالن جو تعداد 1300 آهي جڏهن ته علم منطق ۽ رياضي بابت لکيل ڪتاب ان کان الڳ آهن. ”[15]

امام صادق عليه السلام جي شاگردن جا لکيل ڪتاب

امام صادق عليه السلام جي شاگردن، امام کان سکيل علمن بابت ڪيترائي ڪتاب لکيا آهنليڪن افسوس جو ڪيترائي اهي ڪتاب شيعن مٿان ٿيل ظلم جي شڪار ٿي ويا ۽ مختلف ظالم بادشاهن پاران شيعن جي ساڙيل ڪتابخانن ۾ خاڪ ٿي ويا تنهن هوندي به تاريخ ۾ ملي ٿو ته:

امام عليه السلام جي 400 شاگردن مختلف علمن ۾ ڪتاب لکيا آهن جن جا نالا انهن جي مولفن سميت علم رجال جي ڪتابن ۾ موجود آهن.جن ۾ هيءُ اهم آهن

1_ ابان بن تغلب: هن ”ڪتاب التفسير“ لکيو.

2_علي بن حمزه: هن ”جامع ابواب الفقه“ لکيو.

3_ ابوبصير: هن ”تفسير القرآن“ لکيو.

4_ ابو محمد الشيباني : هن ”ڪتاب الامام“ لکيو.

5_ مومن طاق: هن ”ڪتاب الامامة “ لکيو.

6_هشام بن حڪم: هن مختلف موضوعن تي 17 ڪتاب لکيا. ”[16]

حوالا..............



[1]_ الارشاد شيخ مفيد

[2]_ تذڪرة الحفاظ ج1 ص 166

[3]_ مقدمه تفسير مجمع البيان ج1 ص 7

[4]_ اعيان الشيعه ج4 ص 170

[5]_ڪشف الغمه ج2 ص 166

[6]_ در مکتب احياگر تشيع ص 372

[7]_ در مکتب احياگر تشيع ص 373

[8]_ الامام الصادق ص 421

[9]_ ميزان الاعتدال

[10]_ وسائل الشيعه ج 5 ص104

[11]_ در مکتب احياگر تشيع ص 373

[12]_ در مکتب احياگر تشيع ص 374

[13]_ در مکتب احياگر تشيع ص 374

[14]_ در مکتب احياگر تشيع ص 374

[15]_ در مکتب احياگر تشيع ص 374

[16]_ در مکتب احياگر تشيع ص 375

 
شهيدن جي سردار جوچهلم
mda
ڪربلا جي ميدان ۾ حضرت امام حسين عليه السلام جي عظيم الشان قرباني جنهن جي مثال دنيا جي ڪنهن به ڪنڊ ڪڙڇ ۾ نه ٿي ملي ، بلڪه هي هڪ اهڙي تحريڪ آهي جيڪا دنيا جي هر خطي ۾ مظلوميت جي حق ۾ اٿندڙ هر تحريڪ لاءِ نمونه عمل جو ڪردار ادا ٿي ڪري ، ڇاڪاڻ ته

 وڌيڪ پڙهو ..

ڏهين محرم الحرام سن 60 هجري ۾ڪربلا معلى جي سر زمين تي حضرت سيد الشهداء امام حسين عليه السلام جي عظيم ۽ بيمثال قرباني هڪ اهڙي حقيقت آهي جنهن الله تعالى جي دين ۽ تمام نبين جي مقصد کي هردورجي ظالم ۽ سر ڪش کان بچائي هميشه لاءِ زنده ڪري ڇڏيو ،ان جي ڪري ائمه عليهمالسلام پنهنجو خدائي وظيفو سمجهندي هميشه ان ڪوشش ۾ رهندا هيا ته امام حسين عليهالسلام جي ذڪر کي هميشه زنده رکڻ آهي ،۽ ان عمل لاءِ ائمه عليهم السلام ٻن مهمطريقه ڪارن جي رهنمائي فرمائي اٿن ، جن کي ترتيب وار هتي بيان ڪجيٿو

 وڌيڪ پڙهو ..

مقدمو:

ڪربلا جو ميدان اهو ميدان آهي جنهن پنهنجي مقدس مٽيءَ ۾ انهن ٻاهتر شهيدن جو خون سمايو آهي جن جي خون جي هرقطري مان وفا، شجاعت ۽مودت اهلبيت جا انمول سبق ملن ٿا. انهن شهيدن ۾ حضرت حبيب بن مظاهر به آهي .رسول الله (ص) جو هيءُ عظيم صحابي پنهنجي بزرگي،عظمت ۽ نوراني چهري ۾ پنهنجو مثال پاڻ هيو.جنهن پنهنجي جان،زبان ۽خون سان آل رسول(عليهم السلام) جي حفاظت ڪئي.هن مختصر تحرير ۾ اسان حضرت حبيب بن مظاهر جي شخصيت کي اجاگر ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي آهي اميد ته ڌڻيءَ در قبول پوندي.

حضرت حبيب بن مظاهر حضرت علي عليہ السلام جي دور ۾

حضرت حبيب بن مظاهر رسول خداﷺ جي صحابه منجھان هيا جڏهن ته رسول خداﷺ جي رحلت کان پوء حضرت امير المومنين علي ابن ابي طالب جي خاص اصحابن ۾ سندن شمار ٿئي ٿو[1] پاڻ امام علي عه جي قيادت ۾ ڪيترين ئي جنگين ۾شريڪ ٿيا پنهنجي بهادريءَ جا جوهر ڏيکاريائون. حضرت علي ابن ابي طالب جي پاڪ صحبت جي ڪري اسرار الاهي کان به واقف هيا . فضل بن زبيره کان هڪ روايت ۾ نقل ٿيو آهي ته هڪ دفعه حبيب بن مظاهر گھوڙي تي سوار ٿي اچي رهيو هو ته سامهون حضرت ميثم تمار مليس جيڪو پڻ گھوڙي تي سوار هيو. حضرت حبِيب بن مظاهر فرمايو ته آئون هڪ اهڙي شخص کي ڏسي رهيو آهيان جنهن جو ڪم کارڪون کپائڻ آهي. اهو شخص ڪجھ ڏينهن کان پوء علي عليہ السلام جي محبت ۾ کجي جي وڻ تي لٽڪيل هوندو .

حضرت ميثم فرمايو ته آئون به هڪ شخص کي ڏسان ٿو جنهن جو چهرو نوراني آهي ۽ ڏسان ٿو ته رسول خداﷺ جي پٽ جي مدد ڪندي شهيد ڪيو ويندو ۽ سندس سر ڪوفي ۾ ڦيرايو ويندو.اتي موجود ماڻهن جڏهن انهن ٻنهن جون ڳالهيون ٻڌيون ته هڪ ٻئي کي چوڻ لڳا ته ٻئي ڪوڙ هڻي رهيا هئا ڀلا ڪنهن پنهنجو اچڻ وارو ڏينهن ڏٺو آهي ؟ ڪجھ دير کان پوء رشيد هجري اتي آيو ۽ ماڻهن کان پڇڻ لڳو ته ڇا توهان حبيب بن مظاهر ۽ ميثم کي ڏٺو آهي ته ماڻهن وراڻيو ته هي ٻئي هاڻي ڪجھ وقت پهريان گھوڙي تي سوار ٿي هتان گذريا آهن ۽ هي گفتگو ڪري رهيا هيا . رشيد فرمايو ته خدا ميثم تي رحم ڪري هو حبيب جي باري ۾ وساري ويٺو آهي ته جيڪو شخص حبيب کي قتل ڪندو اهو ٻين قاتلن کان هزار دينار وڌيڪ انعام حاصل ڪندو ته اهي ماڻهو هڪ ٻئي کي چوڻ لڳا ته هي شخص انهن ٻنهي کان به وڌيڪ ڪوڙو آهي .

فضل (راوي ) چوي ٿو ته ڪجھ وقت کان پوء مون حضرت ميثم کي عمرو بن حُرَيث جي گھر جي سامهون وڻ تي ٻڌل ڏٺو ۽ حبيب بن مظاهر جو سر ڪوفي جي بازارن ۾ رلندي ڏٺم[2] حضرت حبيب بن مظاهر مولاء ڪائنات حضرت علي عليہ السلام سان گڏ ڪوفي ۾ آيا ۽ کائن پوء ڪوفي ۾ ئي رهڻ لڳا [3]

حضرت مسلم بن عقيل جي بيعت ڪرڻ

جڏهن حضرت مسلم بن عقيل ڪوفي ۾ آيا ته حضرت حبيب پنهنجي دوست مسلم بن عوسجه سان گڏ حضرت مسلم بن عقيل جي بيعت ڪندي فرمايائون ته “ رحمک الله قد قضيت ما في نفسک بواجز من القوم و انا (والله الذي لاالہ الا هو ) لعلى مثل انت عليہ [4] خدا توتي رحم ڪري تو پنهنجو وظيفوانجام ڏنو،خدا جو قسم جنهن کان سواء ڪوئي لائق عبادت ناهي ته اسان به پنهنجو وظيفو انجام ڏيندا سون . جڏهن عبيدالله بن زياد،ڪوفي جي حڪومت سنڀالي ۽ حضرت مسلم بن عقيل ۽ هاني بن عروہ جي شهادت ٿي وئي ته حضرت حبيب بن مظاهر پنهنجي قبيلي جي مدد سان ڪجھ ڏينهن لاء لڪي ويا ته جيئن مناسب موقعي تي امام حسين جي خدمت ۾ حاضر ٿئي.

حضرت حبيب جو امام حسين عليہ السلام جي خدمت ۾ پهچڻ

جڏهن امام حسين ڪربلا ۾ پهتا ته حضرت حبيب بن مظاهر پنهنجي دوست حضرت مسلم بن عوسجه سان گڏ ڪربلا جا راهي ٿيا پاڻ ڏينهن جوآرام ۽ رات جو سفر مخفيانه سفر ڪندا هئا ته ائين يزيدي فوج کان لڪيل هجن [5] نيٺ پاڻ ست محرم ڪربلا ۾ پهتا

حضرت حبيب ۽ بني اسد جو قبيلو

محمد بن ابي طالب کان روايت آهي ته حضرت حبيب جڏهن ڪربلا پهتو ۽ امام جي فوج تي نگاھ ڪرڻ کان پوءِ محسوس ڪيائين ته فوج تمام گھٽ آهي جڏهن ته دشمن جي فوج جيئن پوءِ تئين وڌي رهي آهي ته امام جي خدمت ۾ عرض ڪيائين ته مولى هتي ويجھو بني اسد جو قبيلو رهندو آهي اگر توهان اجازت ڏيو ته آئون انهن وٽ وڃان ۽ کين توهان جي مدد جي دعوت ڏيان. جيڪڏهن خدا کين هدايت ڪئي ته انهن کي وٺي توهان جي خدمت ۾ حاضر ٿيندس

امام طرفان اجازت ملڻ تي حضرت حبيب قبيلي بني اسد وارن وٽ ويو.جڏهن سڀ گڏ ٿيا ته حبيب هڪ خطبو ڏنو جنهن جو خلاصو هن ريت آهي : اي بني اسد وارو آئون توهان وٽ هڪ انمول شيءِ کڻي آيو آهيان جهڙي طرح ڪو شخص پنهنجي قبيلي لاء قيمتي شيءِ کڻي ايندو آهي

هي حسين آهي امير المؤمنين جو پٽ، فاطمه بنت پيغمبر جو نور نظر، هو هڪ ننڍڙي فوج سان آهي جيڪا مؤمنن جي فوج آهي ۽ غيرتمند فوج آهي هن توهان جي ويجھو (ڪربلا۾) خيمه لڳايا آهن ۽ دشمن جي هڪ وڏي فوج سندس پويان آهي جيڪا چاهي ٿي ته نورنبيءَ جي نواسي کي شهيد ڪري. توهان رسول خداﷺ جي عزت جي حفاظت ڪريو،خدا جو قسم اگر توهان سندس مدد ڪئي ته خدا توهان کي دنيا ۽ آخرت جي نعمتن سان نوازيندو .آئون توهان کي پنهنجو ٿو سمجھي ڪري هن سرفرازي جي دعوت ٿو ڏيان توهان جا جوان منهنجي اولاد وانگر آهن ۽ توهان جا بزرگ منهنجي لاء به عزت وارا آهن [6]

جڏهن حضرت حبيب جو خطبو ختم ٿيو ته عبدالله بن بشير اسدي اٿي بيٺو ۽ چوڻ لڳو ته اي حبيب تو واقعاً اهڙي شيءِ آندي آهي جهڙي پنهنجا عزيز کڻي ايندا آهن خدا توکي جزاء خير ڏئي،آئون پهريون شخص آهيان جيڪو تنهنجي دعوت تي لبيڪ ٿو چوان . اهڙي طرح ٻيا به حضرت حبيب جي آواز تي لبيڪ چوندي اٿيا. ليڪن هڪ شخص منافقت جو ثبوت ڏيندي اتان اٿيو ۽ ابن سعد کي اچي ان واقعي جي خبر ڏني ته بني اسد جا ستر جوان،امام جي مدد جي لاء اچي رهيا آهن. جنهن تي عمر سعد پنج سئوسوار ارزق شبامي جي سرداري ۾ موڪليا ته جئين کين روڪي. يزيدي فوج رات جو فرات جي ويجھو بني اسد وارن جو محاصروڪيو ۽ جنگ ٿيڻ لڳي. جڏهن بني اسد وارن محسوس ڪيو ته اسان ان فوج سان مقابلو نٿا ڪري سگھون ته رات جي انڌيري کان فائدو وٺندي موٽي ويا[7] حضرت حبيب خالي هٿ امام حسين جي خدمت ۾ موٽي آيا ۽ مولا کي ان واقعي جي خبر ڏني ته مولا حسين جي لبن مبارڪن منجھان هي جملا جاري ٿيا “وما تشاءون الا ان يشاء ولا حول ولاقوة الا بالله [8]

حضرت حبيب جو ڪربلا جي ميدان ۾ مسڪرائڻ

شيخ ڪشي لکي ٿو ته حضرت حبيب بن مظاهر 10 محرم جي ڏينهن مسڪرائي رهيا هئا جڏهن ته هر طرف موت ئي موت نظر پئي آيو. برير بن خضير پڇڻ لڳو ته ڇا هي خوشي جو وقت آهي؟ ان تي حبيب فرمايو ته پوء اسان جي لاء ان کان وڌيڪ ڪهڙو وقت خوشي ۽ مسرت جو وندو ؟ آئون ته ڏسان پيو ته جيئن ئي هي تلوارون نيزا اسان جي ويجھو ٿا اچن تيئن ئي جنت جون نعمتون به چٽيون۽ صاف نظر ٿيون اچن[9]

امام حسين جي ڪلام جي حفاظت ڪرڻ

عاشور جي ڏينهن جڏهن امام حسين ظهر جي نمازادا ڪرڻ لاء مهلت گھري ته حصين بن تميم امام کي چوڻ لڳو ته اها نماز تنهنجي ڪنهن ڪم نه ايندي ته ان وقت حضرت حبيب ان ملعون کي فرمايو:اي شراب خور آل پيغمبر(ص) جي نماز قبول نه آهي،باقي تنهنجي نماز قبول آهي؟ان تي حصين بن تميم حملو ڪيو ته حبيب به مٿس حملو ڪيو جڏهن حبيب جي تلوار سندس منهن ۾ لڳي ان تي حصين زمين تي ڪري پيو ته يزيدي فوج حصين جي مدد ڪري کيس حبيب کان نجات ڏني

حضرت حبيب جي شجاعت ۽ شهادت

حضرت حبيب ڪربلا جي ميدان ۾ ڪيترن ئي دشمنان اهلبيت کي جهنم جو رستو ڏيکاريندي هي شعر پئي پڙهيا

انا حبيب و ابي مظاهر فارسا هيجا وحيب تسعر

انتم اعد عدّة و اکـــثر و نحن اوفي منکم و اصبر

نـحن اعلى حــجة اظهر حقا واتقى منکم و اعذر

آئون حبيب آهيان منهنجو بابو مظاهر آهي،ميدان جنگ سان ڀريل آهي هر طرف باھ آهي توهان تعداد ۾ ته اسان کان وڌيڪ آهيو پر اسان وفا ۾ توهان کان وڌيڪ آهيون

هي شعر چوندي تلوار هوا ۾ لهرائي رهيا هئا ته ان وقت بديل بن صريم تميمي سندن مٿان تلوار سان وار ڪي ۽ پنهنجي ڪجهه قبيلي وارن گڏجي سندن سر ڌڙ کان جدا ڪري ڇڏيو [10]محمد بن قيس کان روايت آهي ته حضرت حبيب جي شهادت امام عليہ السلام لاء تمام مشڪل گذري پاڻ پنهنجي غم جو اظهار هن ريت فرمايو ”عندالله احتسب نفسي وحماة اصحابي “ آءُ پنهنجي ۽ پنهنجي اصحاب جون شهادتون ۽ مصيبتون خدا جي اڳيان حاضر ڪريان ٿو

سيعلموا الذين ظلموا اي منقلب ينقلبون



[1] عاشوره ص 451

[2] بحارالانوار ج 45 ص 92

[3] عاشوره ص 453

[4] ابثار العين في انصارالحسين ص 101

[5] عنصر شجاعت ج 2 ص 47

[6] ابصار العين في امام الحسين 102

[7] ابصار العين في انصار حسين ص 102

[8] انسان 76

[9] رجال الڪشي 79

[10]عنصر شجاعت ج 2 ص 57

سن 61 هجريءَ ۾ حضرت امام حسين عليه السلام پنهنجي با وفا ساٿين سان نينوا جي سرزمين تي حق ۽ باطل جي اهم ترين معرڪي ۾ پنهنجي مقدس خون سان اها تاريخ رقم ڪئي جيڪا صديون گذرڻ باوجود پنهنجي پوري آب و تاب سان چمڪي رهي آهي ۽ سوين سالن گذرڻ کانپوءِ به اڄ دنيا جي لاءِ اوتري ئي ڪارساز آهي جيتري پنهنجي دور ۾ بڻي .قيام عاشور ا جا سبب ۽ علتون ڪهڙيون هيون ان سوال جو جواب اسان ڪنهن ٻئي جاءِ تي ئي ڏينداسين ليڪن هن مقالي ۾ اسان جي نظر ان واقعي کانپوءِ بالعموم انساني تاريخ ۽ خاص ڪري اسلامي دنيا تي ان واقعي جي ڇڏيل اثرن تي آهي ته اسلامي تاريخ جي ان خوني ترين حادثي اسلامي معاشري تي ڪهڙا اثر ڇڏيا؟ ڇا جنهن هدف لاءِ امام حسين عليه السلام ڪربلا جي رڻ پٽ کي سجايو اهو حاصل به ٿيو يا نه؟ تاريخ ۾ شايد ئي ڪو محقق ۽ دانشمند اهڙو گذريو هجي جنهن قيام عاشورا جي اسلامي معاشري ٿي ڇڏيل اثرن کان انڪار ڪيو هجي.قيام عاشورا جي نتيجي ۾ اسلامي دنيا ۾ اهو انقلاب آيو جنهن جي لهر صدين تائين قائم رهي.جنهن هردور ۾ پنهنجي اثرن کي گهري کان گهرو ڪندي .ڪربلا ۾ يزدي لشڪر جي ظاهري فتح کي جلد ئي اهڙي شڪست ۾ تبديل ڪري ڏيکاريو جو شمشير مٿان خون جي اها فتح ڏسي دنيا اچرج ۾ پئجي وئي.نينوا جي رڻ پٽ ۾ ڪسجي ويل شهيدن جي خون سوين ۾ ميل ڏور يزدي محل جي پاڙن ۾ اهو زلزلو پيدا ڪيو جو ڏسندي ئي ڏسندي بنو اميه جي ڪوڙ ۽ فريب جي واريءَ تي ٺهيل ڪوڙي عظمت جو محل زمين بوس ٿي ويو ۽ ائين شام جي سرزمين تي بنو اميه جي اها تمام عزت۽ غرور خاڪ ۾ ملي ويو جيڪا هنن عمر جي زماني کان وڏي يزيد جي زماني تائين وڏي محنت ۽ ڪوشش سان حاصل ڪئي هئي.قيام عاشورا سبب شامين سميت پوري دنيا اڳيان بنو اميه جو اصل مڪروهه چهرو سامهون آيو ته جيڪي نبيءَ جي نانءَ تي سندس منبر جا وارث پيا سڏرائين سي ئي حقيقت ۾ اهي قاتل آهن جن جا هٿ آل رسول صلى لله عليه وآله وسلم جي خون سان رنگين آهن.

 وڌيڪ پڙهو ..

تحريرن جا موضوع