Get Adobe Flash player

(1) غازي عباس جي ولادت۽عمر

حضرت عباس جن جي ولادت چار شعبان جي ڏينهن سن ڇويهه هجري ڌاري مديني منوره ۾ ٿي 1، مرحوم بير جندي پنهنجي زماني جي علماء کان ڪتاب وقايع الايام ۾ نقل ٿو ڪري ته حضرت عباس جن چار شعبان جي رات متولد ٿيا2.

سندن شهادت وقت سندن عمر بابت ڪيترائي قول موجود آهن جڏهن مشهور قول مطابق سندن عمر چوٽيهه سال هئي4

(2) سندن نالو، ڪنيت ۽ لقب :

1_ عباس:_سندن مشهور نالو عباس آهي حضرت عباس جن ۾ تمام گھڻي شجاعت سورهيائي ۽ ڌيان هجڻ جي ڪري پاڻ کي عباس سڏيندا ڪندا هئا.

2 _ ابوالفضل: حضرت عباس عليه السلام جن کي ابو الفضل ان ڪري چون ٿا ته سندن هڪ پٽ جو نالو فضل هو ۽ ابو الفضل يعني فضل جو پيءُ.

3_قمر بني هاشم: يعني بني هاشم جو چنڊ. حضرت عباس عليه السلام کي اهو لقب ان ڪري ڏنو ويو جو سندن چهرو نوراني ۽ چمڪندڙ چنڊ جھڙو هو اونداهيءَ ۾ نوراني شيءِ جي تجلي اڃان وڌيڪ نظر ايندص آهي اهڙص طرح رات جي وقت سندن چهرو چنڊ جھڙو نظر ايندو هو5.

4_ باب الحوائج: سندن تمام گھڻين ڪرامتن جي ڪري ۽ حضرت عباس عليه السلام سان توسل ۽ ان جي نتيجي ۾ ماڻهن جي حاجتن جي پوري ٿيڻ جي ڪري پاڻ باب الحوائج جي لقب سان مشهور ٿيا 6.

5_عبد الصالح: جھڙي طرح سندن زيارت ۾ آيو آهي ته : السلام عليڪ ايها العبد الصالح المطيع لله ، لرسولہ، سلام هجي توتي اي عبد الصالح ۽ اي الله ۽ انجي رسول جي اطاعت ڪرڻ وارا.

6_ سقا: جناب عباس عليه السلام کي اهو لقب ان ڪري ڏنو ويو جو اهلبيت ۽ انهن جي ٻارن کي پاڻي پيارڻ سندن ذمي هو جھڙي طرح ڏهين جي ڏينهن جڏهن حضرت امام حسين عليه السلام حضرت عباس عليه السلام کي روانو پئي ڪيو امام کين اهو فرمايو هو ته:اي عباس وڃ هنن پياسن ٻارن لاءِ پاڻي کڻي اچ.

(3) سندن ولادت جي وقت جي حضرت علي عليه السلام جن جو روئڻ.

جڏهن حضرت عباس عليه السلام جي ولادت ٿي حضرت علي عليه السلام جن فرمايو ته ان فرزند کي مون ڏانهن کڻي اچو امام جن پنهنجي پٽ کي هٿن تي کڻي ساڄي ڪن ۾ آذان ڏني کاٻي ڪن ۾ اقامت چئي ۽ ان فرزند جو نالو عباس رکيائون ان کان پوءِ حضرت عباس عليه السلام مٿي کڻي پنهنجي ننڍڙي پٽ جي ٻانهن کي چمن ٿا،ڪڏهن هن ٻانهن کي چمن ٿا ،ڪڏهن هن ٻانهن کي چمن ٿا ۽ روئن ٿا، جناب ام البنين عليها السلام عرض ڪيو: اي مولا خدا جي طرفان ڪا نعمت ملي ته ان تي خوش ٿبو آهي، هيئڙو سهڻو پٽ هٿن تي ۽ توهان جي اکين ۾ ڳوڙها!؟ امام فرمايو؛ مون کي اهو وقت ياد ٿو اچي جڏهن سن 61 هجري هوندي ڪربلا جو ميدان هوندو هن منهنجي پٽ جا ٻئي بازو پنهنجي ڀاءُ حسين عليه السلام جي مدد ڪندي ڪٽجي ويندا ۽ هو بغير بازوئن جي گھوڙي جي زين تان زمين ايندو۽ شهيد ٿي ويندو. اي ام البنين مان تنهنجي پٽ جي ان مصيبت تي روئان ٿو 7.

(4) سندن فضائل:

حضرت عباس عليه السلام فضليت، تقوى، يقين، اطاعت، عبادت، ادب ۽ اخلاق. ۾تمام وڏي مقام ۽ منزل تي فائز هئا، کين حضرت امام حسين عليه السلام ۽ حضرت زينب ڪبرى سلام الله عليها سان تمام گھڻو پيار ۽ محبت هئي ۽ جناب حسنين عليهما السلام جن کان بعد حضرت علي عليه السلام جي پٽن مان حضرت عباس جو مقام سڀني کان وڌيڪ آهي.

مرحوم شيخ صدوق عليه رحمه روايت ڪري ٿو ته حضرت امام سجاد عليه السلام جناب عباس عليه السلام جي پٽ جناب عبيدالله کي فرمايو ته (( ان للعباس عند الله تبارک و تعالى منزلة يغبطہ بها جميع الشهداء يوم القيامة 8)) حضرت عباس عليه السلام جن جو خداوند جي نزديڪ اهو مقام آهي جو قيامت جي ڏينهن سڀ شهيد اها آرزو ۽ تمنا ڪندا ته اي ڪاش اسان وٽ به اهو مقام ۽ منزلت هجي ها.

مفضل بن عمر روايت ڪري ٿو ته امام صادق عليه السلام جن فرمايو ته : ((عمنا العباس نافذ البصيرة صلب الايمان جاهد مع ابي عبد الله و ابلي بلاء حسنا و مضى شهيدا 9)) اسان جي چاچي عباس عميق ۽ گھري بصيرت وارو،محڪم ۽ پڪي ايمان وارو هيو حضرت امام حسين عليه السلام جن سان گڏ (ڪربلا ۾) جهاد ڪيائين ايستائين جو شهادت جي منزل ماڻيائين.

(5) حضرت عباس جو اخلاق.

قمر بني هاشم جي ادب جي لاءِ ايترو لکڻ ڪافي آهي ته پاڻ ڪڏهن به حضرت امام حسين عليه السلام جي اجازت ۽ حڪم کانسواءِ سندن ڀر ۾ نه ويهندا هئا ۽ هڪ غلام ۽ نوڪر وانگي امام سان پيش ايندا هئا ۽ امام جي تمام حڪمن کي پورو ڪندا هئا ۽ امام ن اگر ڪنهن ڪم کان روڪيندا ڪندا هئا پاڻ هرگز اهو ڪم نه ڪندا هئا. (اهوئي سبب آهي جو جناب عباس عليه السلام جن ڪيترائي ڀيرا جنگ جي موڪل گھري پر امام حسين عليه السلام جن منع ڪرڻ تي سندن صبر ڪرڻ کي تاريخ اڄ به ساراهيندي نظر اچي ٿي) ۽ پاڻ امام حسين عه کي “يا اباعبد الله” “يابن رسول الله” “ياسيدي” ڪري سڏ ڪندا هئا ۽ سڄي ڄمار ان باوجود جوامام حسين عليه السلام سندن سڳو ڀاءُ هئو پر تنهن هوندي ڪڏهن امام کي ڀاءُ نه سڏيائين سدائين پنهنجي پاڻ کي نوڪر سڏرايائين سواءِ ڏهين جي ڏينهن جي جڏهن گھوڙي تان لٿو10.

(6) حضرت عباس عليه السلام جي شجاعت:

حضرت عباس عليه السلام جن مولا علي عليه السلام سان گڏ جنگين ۾ شرڪت ڪندا هئا ۽ عرب جي شجاعن ۽ پهلوانن سان جنگ ڪندا هئا جنگ صفين ۾ حضرت علي عليه السلام جن جي لشڪر مان هڪ نقابدار نوجوان ٻاهر آيو ۽ پنهنجي گھوڙي کي ميدان جي وچ ۾ آڻي اهو اعلان ڪيائين ته ڪوئي آهي جو منهنجي مقابلي ۾ اچي ۽ مون سان جنگ ڪري ان تي معاويہ،ابن شعثا کي چيو ته هن جوان سان تون مقابلو ڪرڻ وڃ ابن شعثا چيو ته : اهل شام مونکي ڏهه هزار سوارفوجين جي برابر سمجهن ٿا ۽ تون مون کي فقط هڪ جوان سان جنگ ڪرڻ لاءِ اماڻين ٿو؟ منهنجا ست پٽ هت مون سان گڏ آهن هڪڙي کي موڪليان ٿو ته هن جوان سان مقابلو ڪري کيس قتل ڪري، ابن شعثا جو هڪ پٽ ميدان ۾ ويو اهو مارجي ويو ائين هي پنهنجا پٽ اماڻيندو ويو ايستائين جو ستئي پٽ مارجي ويس جڏهن جناب عباس عليه السلام جي تلوار اهي جوهر ڏيکاريا ابن شعثا کي ڏاڍي ڪاوڙ لڳي تيار ٿي ميدان ۾ آيو ڏهه هزار سوار سپاهين سان تلوار جي کيڏڻ وارو هڪ ئي هاشمي نوجوان جي تلوار جو کاڄ بڻجي ويو ۽ جناب عباس عليه السلام جي هڪ ئي وار سان اڌ ٿي ويو معاويه جي لشڪر مان هاڻ ڪنهن ۾ به اها جرئت نه هئي جو اڪيلو اچي ميدان ۾ ان جوان سان جنگ ڪري حضرت اميرالمومنين عليه السلام جن جا صحابي پڻ ان منظر کي ڏسي حيران ٿي ويا ۽ هڪ ٻئي کان پڇڻ لڳا اهو نقابدار جوان ڪير آهي؟

امام جن ان جوان کي سڏ ڪري پاڻ وٽ گھرايو( ۽ امام فرمايو اي پٽ ڊڄان ٿو متان نظر لڳئي) جيئن موٽيو امام جن ان جي منهن تان نقاب پري ڪيو (۽ ٻنهي اکين جي درميان چمي ڏنائين) جيئن ئي قمر بني هاشم جي چهري تان نقاب هٽيو سڀني اصحابن ڏٺو ته هيءُ نوجوان حضرت عباس عليه السلام آهي جنگ صفين ۾ جناب عباس عليه السلام جن جي عمر پندرهن سال هئي11.

۽ اهڙي طرح ڏهينءَ جي ڏينهن چار هزار ۽ هڪ روايت مطابق ڏهه هزار فوجي نهر فُرات جي ڪناري بيهاريا ويا هئا ته جيئن هتان کان ڪوبه پاڻي ڀري نه سگھي. ليڪن تمام شيعه ۽ سني مورخين لکن ٿا ته حضرت عباس عليه السلام اڪيلو انهن چئن هزارن يا ڏهن هزارن جي لشڪر جي ديوار کي ڪيرائي نهر فرات مان پاڻي جي مشڪ ڀري .

(7) حضرت عباس عليه السلام ۽ مقام شفاعت:

قيامت جي ڏينهن حضرت نبي ڪريم ص جن جناب علي ع کي فرمائيندا ته : اي علي ! منهنجي ڌيءَ فاطمه زهراء س کي چئو ته منهنجي امت جي نجات ۽ شفاعت جي لاءِ هن محشر جي ميدان ۾ تو وٽ ڪهڙي شي آهي؟ حضرت علي ع ان پيغام کي جناب زهرا س جن تائين پهچا.يندا جڏهن سائڻ اهو ٻڌنديون فرمائينديون ته : ((يااميرالمومنين کفانا لاجل هٰذا المقام اليدان المقطوعان من ابني العباس12)) اي اميرالمومنين! اڄ هن ميدان محشر ۾ اسان جي شفاعت لاءِ منهنجي پٽ عباس جا ٻئي ڪٽيل هٿ ڪافي آهن.

(8) حضرت عباس ع جا معجزا:

مرحوم شيخ مرتضى انصاري جو شاگرد مرحوم آية الله عراقي نقل ٿو ڪري ته مون کي شيخ عبد الرحيم دزفولي (شوشتري) ٻڌايو ته منهنجون ٻه حاجتون هيون ۽ منهنجي اها خواهش هئي ته اهي پوريون ٿين مان انهن حاجتن کي پورو ڪرڻ لاءِ حضرت علي عليه السلام امام حسين عليه السلام ۽ جناب عباس عليه السلام جن جي حرمن ۾ درخواست ڪندو رهيس ليڪن مونکي ڪوبه جواب نه پيو ملي ۽ هڪ دفعي ڪنهن مناسبت جي ڪري مان نجف کان ڪربلا ويس هن ڀيري به مون پنهنجن حاجتن کي امام حسين عليه السلام ۽ حضرت عباس عليه السلام جن جي حرمن ۾ بيان ڪيو ۽ درخواست ڪئي ليڪن هن دفعي به ڪو اثر ڏسڻ ۾نه آيو هڪ ڏينهن جناب عباس عليه السلام جي روضي پاڪ ۾ ويس ڏٺم ته ماڻهن جو ميڙ لڳو پيو آهي ۽ انهن جي درميان هڪ شخص آهي جنهن جي چوڌاري هيترو هجوم آهي مون ان جو ان بابت پچيو مونکي ٻڌايائون ته هڪ شخص ڳوٺاڻو آهي جيڪو ڪافي عرصي کان بيمار هو ان جي مائٽن کيس حضرت عباس عليه السلام جي حرم ۾ آندو ۽ دعا گھريائون ته هن مريض کي شفا ملي وئي، شيخ عبدالرحيم شوشتري چوي ٿو ته جڏهن مون اهو ٻڌو مونکي ڏک ٿيو ۽ منهنجي طبعيت ۾ هڪ تبديلي اچي وئي ۽ هڪ ٿڌو ساهه ڀريم، پوءِ جناب عباس عليه السلام جي ضريح جي ويجھو ٿي چيم اي ابوالفضل منهنجون ٻه حاجتون اهي به شرعي هيون مان توهان وٽ توهانجي ڀاءُ حسين ۽ توهان جي بابا علي جنکي بيان ڪندو رهيس ليڪن مون کي ڪوبه جواب نه مليو ۽ هي صحرائي عرب جيئن ئي داخل ٿيو توهان کان سوال ڪيائين هنکي شفا ملي وئي. هي چوي ٿو مان مولى کي پنهنجو درد دل بيان ڪيو ان کان پوءِ چيو ته مان چاليهه سال درسن ۾ مشغول رهيس ۽ مسلسل توهان جي زيارت ڪندو رهيس ان جي باوجود به توهان جي نظر ۾ منهنجي عزت هڪ صحرائي عرب جيتري به ڪانهي بس مان وڌيڪ عراق ۾ ڪونه رهندس مان واپس ايران ٿو وڃان ان کان پوءِ آءُ حرم کان واپس آيس ۽ نجف موٽڻ جو ارادو ڪيم ۽ اهو سوچيم ته اُتان کان آءُ ايران واپس ويندس، جڏهن آئون نجف پهتس صحن مطهر مان گذريم پئي تاڪه پنهنجي گھر وڃان وچ ۾ ملا رحمت الله جيڪو شيخ انصاري جو نوڪر ۽ ملازم هيو تنهن سان ملاقات ٿي ان مونکي چيو ته شيخ انصاري توکي گھرايو آهي (شيخ عبدالرحيم شوشتري ، شيخ انصاري جي شاگردن مان آهي) مون چيو ته شيخ کي ڪئين خبر پئي ته شوشتري هاڻ نجف ۾ پهتو آهي؟ هن چيو اها مونکي خبر ناهي مونکي فقط ايترو چيائين ته شيخ عبدالرحيم شوشتري ڪربلا مان اچي پيو ان کي چئو ته گھر وڃڻ کان پهرئين مون کان ٿيندو وڃي بس پوءِ شيخ انصاري جي گھر ڏانهن وياسين در کڙڪايوسين شيخ ٻاهر آيو مونکي اندر گھرايائين۽ ملا رحمت الله کي چيائين ته تون وڃ پوءِ مونکي چيو تنهنجي هڪ حاجت کي آئون پورو ٿو ڪريان باقي ٻي حاجت لاءِ استخارو ڪراءِ اگر چڱو آيو ته اها به تنهنجي حاجت پوري ٿي ويندي شوشتري چئي ٿو مان استخارو ڪرايو ڪرايو استخارو ڀلو آيو پوءِ اها به منهنجي حاجت پوري ڪيائون هن ساڳئي داستان کي مرحوم آيت الله بهجت به نقل ڪيو آهي ليڪن ڪجھ هن ريت آيت الله بهجت جن فرمائن ٿا ته شيخ عبدالرحيم شوشتري جون ٽي حاجتون هيو گھر خريد ڪرڻ جي حاجت، حج جي حاجت ۽ شاديءَ جي حاجت.

بس جيئن شيخ انصاري جي خدمت ۾ پهتو شيخ فرمايو ته هي پئسا وٺ ۽ فلان گھر وڃي وٺ ۽ فلان شخص تونکي حج جي لاءِ موڪلي ٿو ۽ فلان شخص جي ڌيءَ سان شادي ڪرڻ جي لاءِ استخارو ڪر اگر استخارو ڀلو آيو ته ان سان تنهنجي شادي به ڪرايان ٿو ۽ استخارو ڀلو ۽ نيڪ آيو هن جي شادي به ٿي ايئن ئي هن جون ٽيئي حاجتون پوريون ٿي ويون13.

(9) حضرت عباس عليه السلام جو اولاد

ڪتاب “عمدةالطالب” ۾ آهي ته جناب عباس جا ٻه پٽ هئا، عبدالله ۽ فضل ۽ هن ٻنهي شهزادن جي والده جو نالو لبابه بنت عبدالله بن عباس بن عبدالمطلب هو. مرحوم مقرم سندن ڪتاب ۾ لکي ٿو ته جناب لبابه عبيدالله بن عباس جي ڌيءَ هئي14.

حضرت عباس عليه السلام جن جو نسل فقط جناب عبيدالله مان آهي ڇو ته جناب فضل کي اولاد ڪونه ٿيو هو، ۽ جناب عبيدالله جا به ٻه پٽ هئا عبدالله ۽ حسن، ۽ هن ٻنهين مان عبدالله کي ڪوبه فرزند نه هئو لهٰذا جناب عباس جي نسل جناب حسن مان آهي جيڪو سندس پوٽو آهي ۽ جناب حسن جي والده جناب عبدالله بن معبد بن عباس بن عبدالمطلب جي ڌيءَ هئي15.

(10) حضرت عباس عليه السلام جي شهادت

ڏهين جي ڏينهن جڏهن جناب عباس ڏٺو ته مولى حسين تنها بچيو آهي امام جن جي خدمت ۾ اچي عرض ڪيائون ته اي آقا هن نوڪر کي به موڪل ڏيو ته هيءُ توهان مٿان قربان ٿيان امام جن فرمايو اي عباس تون منهنجي فوج جو پرچمدار ۽ علمدار آهين آئون توکي ڪئين جنگ جي موڪل ڏيان؟ جڏهن امام ڏٺو ته جناب عباس جنگ جو ارادو ڪيو آهي ته امام فرمائن ٿا جي اگر جنگ جي لاءِ تيار آهين ته پهريان هنن پياسن ٻارن لاءِ پاڻي کڻي اچ. حضرت عباس جڏهن ٻارن جي العطش جو آواز ٻڌو مشڪ کنيائون ۽ گھوڙي تي سوار ٿيا ۽ هڪ نيزو کيائون ۽ فرات ڏانهن روانا ٿيا چار هزارفوجي نهر فرات تي بيهاريا ويا هئا ته جيئن ڪو هتان پاڻي نه ڀري سگهي حضرت عباس عليه السلام جن انهن تي حملو ڪيو اسي ڄڻن کي قتل ڪيائون ۽ باقي فرار ڪري ويا ان کان پوءِ حضرت عباس عليه السلام جن نهر فرات وٽ پهتا پهريان پاڻي هٿن ۾ کڻي پيئڻ جو ارادو ڪيائون ته امام حسين عليه السلام ۽ ننڍن ننڍن ٻارن جي پياس ياد آين اهو هٿن وارو پاڻي هاري ڪري فرمايائون((والله لا اذوق الماء و سيدي الحسين عطشان)) خدا جو قسم آئون ڪئين پاڻي پيان جڏهن ته منهنجو آقا حسين ع پياسو آهي.

ان کان پوءِ مشڪ کي پاڻي سان ڀريائون پنهنجي ساڄي ڪلهي ۾ وجھي نهر کان ٻاهر اچي خيمن جي طرف روانا ٿيڻ لڳا جڏهن دشمنن اهو ڏٺو هر طرف کان حملو ڪيائون حضرت عباس عليه السلام شيهن وانگر انهن تي حملو ڪندا اڳتي هلندا ٿي ويا نوفل ازرق ۽ هڪ روايت موجب زيد بن ورقا هڪ کجي جي اوٽ وٺي حڪيم بن طفيل جي مدد سان مولى تي وار ڪيو جنهن سبب مولى جن جو ساڄو هٿ قطع ٿي ويو حضرت عباس عليه السلام جن مشڪ کي کاٻي ڪلهي تي رکيو ۽ تلوار کي کاٻي هٿ ۾ ڪري دشمنن تي حملو ڪرڻ لڳا ان کان پوءِ دشمنن وري وار ڪيو ۽ کاٻي ٻانهن قطع ٿي وئي ان وقت حضرت عباس عليه السلام مشڪ پنهنجي ڏندن ۾ قابو ڪئي حضرت عباس عليه السلام جي فقط اها خواهش هئي ته ڪنهن به نموني سان پاڻي خيمن تائين پهچي ليڪن اچانڪ هڪ تير مشڪ ۾ لڳو پاڻي زمين تي هارجڻ لڳو ۽ پاڻ زين تان زمين تي آيا ۽ فرمايائون ته اي ڀاءُ حسين عليه السلام اچ منهنجي مدد فرماء، امام حسين عليه السلام جڏهن اها صدا ٻڌي مقتل ۾ آيا جڏهن عباس ع کي ان حال ۾ ڏٺائون ته امام جن روئي ڪري فرمائن ٿا الآن انکسر ظهري وقلت حيلتي عباس تنهنجي وڃڻ کانپوءِ منهنجي ڪمر ٽٽي پئي آهي ڪتاب محرق الفوائد ” ۽ “مقتل ابن عربي” ۾ آهي ته جڏهن حضرت عباس عليه السلام جا بازو قلم ٿيا ۽ پاڻ زين تان زمين تي آيا ته امام حسين عليه السلام کي هڪل ڪري فرمايائون ته: ((يا اخاي ادرک اخاک)) امام جن گھوڙي تي سوار ٿيا ۽ ڀاءُ جي مدد لاءِ ميدان ڏانهن هلڻ لڳا اچانڪ امام جو جو گھوڙو رڪجي ويو ۽ پنهنجو سر امام ڏانهن ڪري روئڻ لڳو ۽ زمين ڏانهن اشارو ڪيائين جڏهن امام جن هيٺ ڏٺو ته حضرت عباس عليه السلام جي ڪٽيل هٿ تي نگاه پئجي امام جن نوڙي ان ڪٽيل هٿ کي کنيو ۽ پنهنجي سيني سان لاٿو ۽ فرمايو ته: ((الآن انکسر ظهري وقلت حيلتي