Get Adobe Flash player

حضرت رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم جن جو خم غدير جي ميدان ۾ ڏنل تاريخي خطبي جو متن۽سنڌي ترجمو جيڪو خطبه غديريه جي نالي سان مشهور آهي.

پهريون :حصو الله جي تعريف ۽ ثناء

اَلْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذي عَلا في تَوَحُّدِهِ وَ دَنا في تَفَرُّدِهِ وَجَلَّ في سُلْطانِهِ وَعَظُمَ في اَرْكانِهِ، وَاَحاطَ بِكُلِّ شَيءٍ عِلْماً وَ هُوَ في مَكانِهِ وَ قَهَرَ جَميعَ الْخَلْقِ بِقُدْرَتِهِ وَ بُرْهانِهِ،حَميداً لَمْ يَزَلْ، مَحْموداً لايَزالُ (وَ مَجيداً لايَزولُ، وَمُبْدِئاً وَمُعيداً وَ كُلُّ أَمْرٍ إِلَيْهِ يَعُودُ( .بارِئُ الْمَسْمُوكاتِ وَداحِي الْمَدْحُوّاتِ وَجَبّارُ الْأَرَضينَ وَ السّماواتِ، قُدُّوسٌ سُبُّوحٌ، رَبُّ الْمَلائكَةِ وَالرُّوحِ، مُتَفَضِّلٌ عَلي جَميعِ مَنْ بَرَأَهُ، مُتَطَوِّلٌ عَلي جَميعِ مَنْ أَنْشَأَهُ.يَلْحَظُ كُلَّ عَيْنٍ وَالْعُيُونُ لاتَراهُ .

سڀ ساراهون ان خدا کي جُڳائين جيڪو پنهنجي هيڪڙائي ۾ سڀ کان مٿانهون ۽ سندس اڪيلائي ۾ (پنهنجي مخلوق) جي ويجھو سندس بادشاهي۾ جلال وارو ۽ سندس (خلق جي) رڪنن ۾ عظمت وارو آهي پوري خلق قدرت ۽ حجت سان سندس قبضي هيٺ آهي، هميشه تعريف جي لائق هو ۽ رهندو (سندس بزرگي جو ڪو دنگ ناهي، هرآغاز۽انتها ان کان ۽ هر شيءِ جي موٽ ان ڏانهن ئي آهي )هوئي بلند آسمانن کي خلق ڪرڻ وارو ۽ پکڙيل زمينن کي وڇائڻ وارو ،زمين آسمان جو(تنها) حڪمران، هر عيب کان پاڪ ۽ خلق جي خاصيتن کان مٿانهون آهي. اهو ئي فرشتن ۽ روح جو پالڻهار آهي. پوري مخلوق کي پنهنجي فيض مان فيضياب ڪرڻ وارو۽ هر موجود کي عطا ڪرڻ واروهر ڏسندڙ اک کي ڏسي ٿو جڏهن ته اکيون ان کي ڏسي نه ٿيون سگھن.

كَريمٌ حَليمٌ ذُوأَناتٍ، قَدْ وَسِعَ كُلَّ شَيءٍ رَحْمَتُهُ وَ مَنَّ عَلَيْهِمْ بِنِعْمَتِهِ. لا يَعْجَلُ بِانْتِقامِهِ، وَلايُبادِرُ إِلَيْهِمْ بِمَا اسْتَحَقُّوا مِنْ عَذابِهِ. قَدْفَهِمَ السَّرائِرَ وَ عَلِمَ الضَّمائِرَ، وَلَمْ تَخْفَ عَلَيْهِ اَلْمَكْنوناتُ ولا اشْتَبَهَتْ عَلَيْهِ الْخَفِيّاتُ. لَهُ الْإِحاطَةُ بِكُلِّ شَيءٍ، والغَلَبَةُ علي كُلِّ شَيءٍ والقُوَّةُ في كُلِّ شَئٍ والقُدْرَةُ عَلي كُلِّ شَئٍ وَلَيْسَ مِثْلَهُ شَيءٌ. وَ هُوَ مُنْشِئُ الشَّيءِ حينَ لاشَيءَ دائمٌ حَي وَقائمٌ بِالْقِسْطِ، لاإِلاهَ إِلاَّ هُوَ الْعَزيزُالْحَكيمُ.
جَلَّ عَنْ أَنْ تُدْرِكَهُ الْأَبْصارُ وَ هُوَ يُدْرِكُ الْأَبْصارَ وَ هُوَاللَّطيفُ الْخَبيرُ. لايَلْحَقُ أَحَدٌ وَصْفَهُ مِنْ مُعايَنَةٍ، وَلايَجِدُ أَحَدٌ كَيْفَ هُوَمِنْ سِرٍ وَ عَلانِيَةٍ إِلاّ بِمادَلَّ عَزَّوَجَلَّ عَلي نَفْسِهِ.

ٻاجهارو بردبار ۽ سهپ وارو آهي، هر شي تي هن جي رحمت ڇانيل ۽ سندس نعمت جو احسان سڀني تي آهي ،وير وٺڻ ۾ جلدي نه ٿو ڪري، ۽ عذاب جي حقدارن کي سِگھو عذاب ۾ نه ٿو وڪوڙي، رازَ سمجھڻ وارو ۽ اندر کان آگاهه آهي جنهن کان ڪا لڪل شي ڍڪيل ناهي ۽ ڪا به لڪل شي ان کان ڳجھي ناهي، هر شي تي هن جو قبضو هر شي تي سندس غلبو هر شي ۾ سندس سگھ ۽ هر شي تي سندس ئي اختيار آهي، هن جو ڪو به مٽ ناهي ،ان وقت شي کي پيدا ڪندڙ هو جڏهن ڪا به شيءِ نه هئي هميشه رهڻ وارو، زنده، جڳ کي عدل سان هلائيندڙآهي، ان کان سواءِ ڪوبه عبادت جي لائق ناهي جيڪو غلبي ۽ حڪمت وارو آهي، اکيون هن کي ڏسڻ کان هيڻيون آهن جڏهن ته هن جي هر اک تي نظر آهي محسوس نه ٿيندڙ شين کان آگاهه ۽ خبردار آهي، ڪير به سندس وصف تائين مشاهدي سان پهچي نه ٿو سگھي ،سندس ظاهري توڙي باطني ڪيفيت کان ڪو به واقف ناهي مگر اوترو جيتري هن راهنمائي ڪئي.

وَأَشْهَدُ أَنَّهُ الله ألَّذي مَلَأَ الدَّهْرَ قُدْسُهُ، وَالَّذي يَغْشَي الْأَبَدَ نُورُهُ، وَالَّذي يُنْفِذُ أَمْرَهُ بِلامُشاوَرَةِ مُشيرٍ وَلامَعَهُ شَريكٌ في تَقْديرِهِ وَلايُعاوَنُ في تَدْبيرِهِ. صَوَّرَ مَا ابْتَدَعَ عَلي غَيْرِ مِثالٍ، وَ خَلَقَ ما خَلَقَ بِلامَعُونَةٍ مِنْ أَحَدٍ وَلا تَكَلُّفٍ وَلاَ احْتِيالٍ. أَنْشَأَها فَكانَتْ وَ بَرَأَها فَبانَتْ.

فَهُوَالله الَّذي لا إِلاهَ إِلاَّ هُوالمُتْقِنُ الصَّنْعَةَ، اَلْحَسَنُ الصَّنيعَةِ، الْعَدْلُ الَّذي لايَجُوُر، وَالْأَكْرَمُ الَّذي تَرْجِعُ إِلَيْهِ الْأُمُورُ.
وَأَشْهَدُ أَنَّهُ الله الَّذي تَواضَعَ كُلُّ شَيءٍ لِعَظَمَتِهِ، وَذَلَّ كُلُّ شَيءٍ لِعِزَّتِهِ، وَاسْتَسْلَمَ كُلُّ شَيءٍ لِقُدْرَتِهِ، وَخَضَعَ كُلُّ شَيءٍ لِهَيْبَتِهِ. مَلِكُ الْاَمْلاكِ وَ مُفَلِّكُ الْأَفْلاكِ وَمُسَخِّرُالشَّمْسِ وَالْقَمَرِ، كُلٌّ يَجْري لاَِجَلٍ مُسَمّي. يُكَوِّرُالَّليْلَ عَلَي النَّهارِ وَيُكَوِّرُالنَّهارَ عَلَي الَّليْلِ يَطْلُبُهُ حَثيثاً. قاصِمُ كُلِّ جَبّارٍ عَنيدٍ وَ مُهْلِكُ كُلِّ شَيْطانٍ مَريدٍ.

آئون گواهي ٿو ڏيان ته الله اهڙو معبود آهي جنهن جي پاڪائيءَ سان ڪائنات پر آهي،سندس نور هميشه (دنيا) کي روشن رکڻ وارو آهي. سندس هر حڪم نافذ آهي بغير ان جي جو ڪنهن صلاحڪار کان صلاح وٺي، سندس تقدير ۾ ساڻس ڪوبه شريڪ ناهي۽سندس حڪمت عمليءَ ۾ڪو مدد گار نه اٿس. هن هر نڪور مخلوق جي اهڙي صورت ٺاهي جو هن جو مٽ مثال نه هو،مخلوق کي پيدا ڪيائين جڏهن ته نه سندس ڪو مددگار هو ۽ نه ڪنهن تڪلف ( دشواري برداشت ڪرڻ جي ) ۽ حيلي جي محتاجي هيس. هي سنسار سندس ايجاد سان ئي موجود ۽ سندس پيدا ڪرڻ سان ئي پائدار آهي.

بس الله ئي آهي جنهن کانسواءِ ڪو معبود ناهي.ان جي خلقت تمام مضبوط ۽ سندس ٺاهيل جهان سهڻو آهي. اهڙو عادل آهي جنهن لاءِ ظلم جوسوچي به نه ٿو سگھجي، اهڙو ته ٻاجھارو آهي جو هر شي جي موٽ ان ڏانهن ئي ٿئي ٿي، ۽ آئون گواهي ٿو ڏيان ته هو اهڙو معبود آهي جو جنهن جي وڏائي جي سامهون هر شي جهڪيل،سندس عزت جي آڏو هر شي ڪريل،سندس قدرت جو مقابلي ۾ هر شي نميل ۽ سندس هيبت اڳيان هر شي نوڙيل نظر ٿي اچي، حڪومتن جو بادشاهه فلڪن کي چرخائيندڙ سج ۽ چنڊ کي هلائيندڙ آهي جيڪي پنهنجي پنهنجي معين مدت تائين هلندا رهندا،هن رات کي ڏينهن ۽ ان جي پٺيان تيزي سان ايندڙ ڏينهن کي هڪٻئي سان لپيٽي رکيو آهي. هر نافرمان ظالم کي ختم ۽ هر تڙيل شيطان کي هلاڪ ڪرڻ وارو آهي.

لَمْ يَكُنْ لَهُ ضِدٌّ وَلا مَعَهُ نِدٌّ أَحَدٌ صَمَدٌ لَمْ يَلِدْ وَلَمْ يُولَدْ وَلَمْ يَكُنْ لَهُ كُفْواً أَحَدٌ. إلاهٌ واحِدٌ وَرَبٌّ ماجِدٌ يَشاءُ فَيُمْضي، وَيُريدُ فَيَقْضي، وَيَعْلَمُ فَيُحْصي، وَيُميتُ وَيُحْيي، وَيُفْقِرُ وَيُغْني، وَيُضْحِكُ وَيُبْكي، (وَيُدْني وَ يُقْصي) وَيَمْنَعُ وَ يُعْطي، لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ، بِيَدِهِ الْخَيْرُ وَ هُوَ عَلي كُلِّ شَيءٍ قَديرٌ.

يُولِجُ الَّليْلَ فِي النَّهارِ وَيُولِجُ النَّهارَ في الَّليْلِ، لاإِلاهَ إِلاّهُوَالْعَزيزُ الْغَفّارُ. مُسْتَجيبُ الدُّعاءِ وَمُجْزِلُ الْعَطاءِ، مُحْصِي الْأَنْفاسِ وَ رَبُّ الْجِنَّةِ وَالنّاسِ، الَّذي لايُشْكِلُ عَلَيْهِ شَيءٌ، وَ لايُضجِرُهُ صُراخُ الْمُسْتَصْرِخينَ وَلايُبْرِمُهُ إِلْحاحُ الْمُلِحّينَ.اَلْعاصِمُ لِلصّالِحينَ، وَالْمُوَفِّقُ لِلْمُفْلِحينَ، وَ مَوْلَي الْمُؤْمِنينَ وَرَبُّ الْعالَمينَ. الَّذِي اسْتَحَقَّ مِنْ كُلِّ مَنْ خَلَقَ أَنْ يَشْكُرَهُ وَيَحْمَدَهُ (عَلي كُلِّ حالٍ).

نه هن جو مد مقابل آهي ۽ نه ساڻس گڏ ڪو مثل اٿس،هو اڪيلو آهي جنهن ڪنهن کي ڄڻيو آهي نه ئي (پاڻ) ڄائو آهي.نه ئي ڪو ڪفو اٿس. هو اڪيلو معبود ۽ پالڻهار آهي ،جيڪو چاهي ٿو ان کي پورو ڪري ٿو،ارادو ڪري ٿو ته ان جو حڪم ٿو ڪري ،ڄاڻي پوءِ ڳڻي ٿو،ماري به ٿو، جياري به ٿو، محتاج ڪري ٿو ته شاهوڪار به ڪري ٿو، کلائي ٿو۽ روئاري به ٿو،روڪي به ٿو ۽ عطا به ڪري ٿو، بادشاهي ۽ تعريف ان جي لاءِ ئي آهي،تمام ڀلايون ان وٽ ئي آهن هر شي تي اختيار رکندڙ آهي.

رات کي ڏينهن۽ ڏينهن کي رات ۾ تبديل ڪري ٿو. ڪوبه عبادت جي لائق ناهي، سواءِ ان عزيز۽بخشڻهار جي. دعا قبول ڪندڙ،(پنهنجي) بخشش کي وڌائيندڙ ، هر دم دم کي شمار ڪندڙ جنن ۽ انسانن جو پالڻهار آهي جنهن لاءِ ڪابه شي رڪارٽ نه ٿي بڻجي، نه دانهون ڪندڙن جي دانهن کيس رنجائي ٿي. نه ئي اصرار ڪندڙن جو اصرار کيس ٿڪائي ٿو ،نيڪن جو نگھبان، ڪاميابي جي رستي تي هلڻ وارن جو مدد گار،مومنن جو مولا ۽ جهانن جو پالڻهار آهي. هو هر حال ۾ لائق آهي جو مخلوق سندس شڪر ۽ ساراهه ڪن.

أَحْمَدُهُ كَثيراً وَأَشْكُرُهُ دائماً عَلَي السَّرّاءِ والضَّرّاءِ وَالشِّدَّةِ وَالرَّخاءِ، وَأُومِنُ بِهِ و بِمَلائكَتِهِ وكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ. أَسْمَعُ لاَِمْرِهِ وَاُطيعُ وَأُبادِرُ إِلي كُلِّ مايَرْضاهُ وَأَسْتَسْلِمُ لِماقَضاهُ، رَغْبَة ََ في طاعَتِهِ وَ خَوْفاً مِنْ عُقُوبَتِهِ، لاَِنَّهُ الله الَّذي لايُؤْمَنُ مَكْرُهُ وَلايُخافُ جَورُهُ.

سندس تمام گھڻي ساراهه ۽شڪر ٿو ڪيان هرسک،ڏک ۽ تڪليف ۽ آساني تي.ايمان رکان ٿو الله،سندس ملائڪن ۽ رسولن تي،سندس فرمان ٻڌي ان جي پيروي ٿو ڪيان، هر انهيءَ ڪم ڏانهن تيزي سان وڌان ٿو جنهن ۾ هو راضي آهي، ۽ سندس هر فيصلي جي سامهون سر ٿو جھڪايان. سندس اطاعت جي شوق۽ سندس عقاب جي خوف ۾، ڇاڪاڻ ته هو اهڙو خدا آهي جنهن جي حيلي کان ڪو امان ۾ نه ٿو رهي سگھي،۽ جنهن جي ظلم کان ڪو ڊپ ناهي.

ٻيو حصو :هڪ اهم مقصد لاءِ خدائي حڪم

وَأُقِرُّلَهُ عَلي نَفْسي بِالْعُبُودِيَّةِ وَ أَشْهَدُ لَهُ بِالرُّبُوبِيَّةِ، وَأُؤَدّي ما أَوْحي بِهِ إِلَي حَذَراً مِنْ أَنْ لا أَفْعَلَ فَتَحِلَّ بي مِنْهُ قارِعَةٌ لايَدْفَعُها عَنّي أَحَدٌ وَإِنْ عَظُمَتْ حيلَتُهُ وَصَفَتْ خُلَّتُهُ.

- لاإِلاهَ إِلاَّهُوَ - لاَِنَّهُ قَدْأَعْلَمَني أَنِّي إِنْ لَمْ أُبَلِّغْ ما أَنْزَلَ إِلَي (في حَقِّ عَلِي) فَما بَلَّغْتُ رِسالَتَهُ، وَقَدْ ضَمِنَ لي تَبارَكَ وَتَعالَي الْعِصْمَةَ (مِنَ النّاسِ) وَ هُوَالله الْكافِي الْكَريمُ.

پنهنجي مٿان سندس عبوديت (جي حق) جو اقرار ٿو ڪيان،سندس ربوبيت جي گواهي ٿو ڏيان ۽ جيڪو پيغام مون ڏانهن وحي ذريعي موڪليو اٿس ان کي پورو ٿو ڪيان ته متان اهڙو قهر ڪڙڪي جنهن کي مون کان ڪير روڪي به نه سگھي. جيتوڻيڪ سندس وس وڏو۽ (مون سان سندس)دوستي سچي هجي.

ان کان سواءِ ڪو عبادت جي لائق ناهي، ڇاڪاڻ ته هن مون کي اهو حڪم ڏنو اٿس ته سندس طرفان (علي جي باري ۾) جيڪو حڪم مون تي نازل ٿيو آهي ان کي نه پهچائيم ته جهڙوڪ پنهنجي رسالت کي ئي نه پهچايو اٿم، ۽ ماڻهن جي شر کان منهنجي حفاظت جو ذمو پاڻ کنيو اٿس ۽ اهو ئي الله (مون لاءِ) ڪافي ۽ ٻاجھارو آهي.

فَأَوْحي إِلَي: (بِسْمِ الله الرَّحْمانِ الرَّحيمِ، يا أَيُهَاالرَّسُولُ بَلِّغْ ما أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ - في عَلِي يَعْني فِي الْخِلاَفَةِ لِعَلِي بْنِ أَبي طالِبٍ - وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَما بَلَّغْتَ رِسالَتَهُ وَالله يَعْصِمُكَ مِنَ النّاسِ).

مَعاشِرَالنّاسِ، ما قَصَّرْتُ في تَبْليغِ ما أَنْزَلَ الله تَعالي إِلَي، وَ أَنَا أُبَيِّنُ لَكُمْ سَبَبَ هذِهِ الْآيَةِ: إِنَّ جَبْرئيلَ هَبَطَ إِلَي مِراراً ثَلاثاً يَأْمُرُني عَنِ السَّلامِ رَبّي - وَ هُوالسَّلامُ - أَنْ أَقُومَ في هذَا الْمَشْهَدِ فَأُعْلِمَ كُلَّ أَبْيَضَ وَأَسْوَدَ: أَنَّ عَلِي بْنَ أَبي طالِبٍ أَخي وَ وَصِيّي وَ خَليفَتي (عَلي أُمَّتي) وَالْإِمامُ مِنْ بَعْدي، الَّذي مَحَلُّهُ مِنّي مَحَلُّ هارُونَ مِنْ مُوسي إِلاَّ أَنَّهُ لانَبِي بَعْدي وَهُوَ وَلِيُّكُمْ بَعْدَالله وَ رَسُولِهِ وَقَدْ أَنْزَلَ الله تَبارَكَ وَ تَعالي عَلَي بِذالِكَ آيَةً مِنْ كِتابِهِ (هِي): (إِنَّما وَلِيُّكُمُ الله وَ رَسُولُهُ وَالَّذينَ آمَنُواالَّذينَ يُقيمُونَ الصَّلاةَ وَيُؤْتونَ الزَّكاةَ وَ هُمْ راكِعُونَ)، وَ عَلِي بْنُ أَبي طالِبٍ الَّذي أَقامَ الصَّلاةَ وَ آتَي الزَّكاةَ وَهُوَ راكِعٌ يُريدُالله عَزَّوَجَلَّ في كُلِّ حالٍ.

بس هن مون ڏانهن هيءَ وحي ڪئي اٿس ته الله جي نالي سان شروع جيڪو ڪهل ڪندڙ مهربان آهي، اي ! (اسان جا موڪليل) رسول جيڪو ڪجھ تو ڏانهن تنهنجي پالڻهار طرفان (علي) جي باري ۾( يعني علي جي خلافت جي باري ۾ ) نازل ٿي چڪو آهي. سڀني ماڻهن تائين پهچائي ۽ جيڪڏهن نه پهچايئي ته ڄڻ رسالت جو ڪو پيغام نه پهچايئي، ۽ خدا ماڻهن جي شر کان تون کي پناهه ۾ رکندو.

اي انسانو! جيڪو به حڪم خدا جي طرفان مون تي نازل ٿيو مون ان کي پهچائڻ ۾ ڪا به ڪوتاهي نه ڪئي آهي.۽ هاڻ آئون هن آيت جي نازل ٿيڻ جو سبب ٿو ٻڌايان .

جبرائيل مون تي ٽي ڀيرا منهنجي پالڻهار طرفان جيڪو پاڻ سلام آهي سلام ۽ هيءُ حڪم کڻي نازل ٿيو ته آءُ هن ميڙ ۾ بيهي ڪري هر اڇي ۽ ڪاري کي آگاهه ڪريان ته: علي ابن ابي طالب جيڪو منهنجو ڀاءُ منهنجو وصيءُ ۽ امت مٿان منهنجو خليفو۽ مون کان بعد امام آهي.اهو(علي)جنهن جو مقام مون وٽ اهو ئي آهي جيڪو هارون جو موسى وٽ هو سواءِ ان جي جو مون کان بعد ڪو نبي نه ايندو ته: هو (علي ) الله ۽ سندس رسول کان بعد توهان جو سرپرست آهي.ان سلسي ۾ الله تعالى پنهنجي ڪتاب جي هيءَ آيت مون تي نازل ڪئي : اوهان جو سرپرست فقط الله،ان جو رسول۽ اهي ايمان وارا انسان آهن جيڪي نماز قائم ڪن۽ حالت رڪوع ۾ زڪات ڏين ٿا. آهي

علي بن ابي طالب اهو شخص آهي جنهن نماز قائم ڪئي ۽ رڪوع جي حالت ۾ زڪات ڏنائين ۽ هر حال ۾ خدا کي ئي چاهيندڙ آهي

وَسَأَلْتُ جَبْرَئيلَ أَنْ يَسْتَعْفِي لِي (السَّلامَ) عَنْ تَبْليغِ ذالِكَ إِليْكُمْ - أَيُّهَاالنّاسُ - لِعِلْمي بِقِلَّةِ الْمُتَّقينَ وَكَثْرَةِ الْمُنافِقينَ وَإِدغالِ اللّائمينَ وَ حِيَلِ الْمُسْتَهْزِئينَ بِالْإِسْلامِ، الَّذينَ وَصَفَهُمُ الله في كِتابِهِ بِأَنَّهُمْ يَقُولُونَ بِأَلْسِنَتِهِمْ مالَيْسَ في قُلوبِهِمْ، وَيَحْسَبُونَهُ هَيِّناً وَ هُوَ عِنْدَالله عَظيمٌ.

وَكَثْرَةِ أَذاهُمْ لي غَيْرَ مَرَّةٍ حَتّي سَمَّوني أُذُناً وَ زَعَمُوا أَنِّي كَذالِكَ لِكَثْرَةِ مُلازَمَتِهِ إِيّي وَ إِقْبالي عَلَيْهِ (وَ هَواهُ وَ قَبُولِهِ مِنِّي) حَتّي أَنْزَلَ الله عَزَّوَجَلَّ في ذالِكَ (وَ مِنْهُمُ الَّذينَ يُؤْذونَ النَّبِي وَ يَقولونَ هُوَ أُذُنٌ، قُلْ أُذُنُ - (عَلَي الَّذينَ يَزْعُمونَ أَنَّهُ أُذُنٌ) - خَيْرٍ لَكُمْ، يُؤْمِنُ بِالله وَ يُؤْمِنُ لِلْمُؤْمِنينَ) الآيَةُ.

مون جبرائيل کي اهو چيو ته الله تعالى کان ان مقرري کان معافيءَ جي درخواست ڪر،ڇاڪاڻ ته مون کي پرهيزگارن جي گھٽتائي، منافقن جي گھڻائي، ڦٽڪار ڪندڙن جي دغا بازي ۽ اسلام جو مذاق اڏائيندڙن جي حيلن جو علم اٿم. اهي جن جي خاصيت خالق ڪائنات قرآن ۾ هن ريت ٻڌائي آهي “جيڪو زبان سان چون ٿا سو سندن دلين ۾ ڪونه اٿن ۽ ان کي هلڪو ٿا سمجھن جڏهن ته خدا وٽ اهو وڏو (ڏوهه) آهي” ۽ مون کي اها به خبر آهي انهن ڪيترائي ڀيرا مون کي ايذاء ڏنا، ۽ مون کي “اُذن” (يعني هر ڪنهن جي ڳالهه کي ڌيان سان ٻڌڻ وارو) سڏڻ لڳا. سندن اهو گمان ان ڪري هو ته علي هر وقت مون سان گڏ هوندوآهي ۽ آئون علي سان ڀلو پيش ايندو آهيان، ( ۽علي جو لاڙو مون ڏانهن هوندوآهي ۽ منهنجي هر ڳالهه کي قبول ڪندو آهي ) ايستائين جو الله سائين ان سلسلي ۾ هي آيت نازل ڪئي “۽ انهن مان ڪجھ اهڙا به آهن جيڪي خدا جي پيغمبرن کي ايذاء رسائين ٿا ۽ اهو چون ٿا ته هو هر ڪنهن جي ڳالهه ڌيان سان ٻڌڻ وارو آهي (اهڙو گمان ڪرڻ وارن جي مخالفت ڪندي) توهان لاءِ بهتر آهي هو خدا تي ايمان ٿو رکي ۽ مومنن جي تصديق ٿو ڪري ”.

وَلَوْشِئْتُ أَنْ أُسَمِّي الْقائلينَ بِذالِكَ بِأَسْمائهِمْ لَسَمَّيْتُ وَأَنْ أُوْمِئَ إِلَيْهِمْ بِأَعْيانِهِمْ لَأَوْمَأْتُ وَأَنْ أَدُلَّ عَلَيْهِمُ لَدَلَلْتُ، وَلكِنِّي وَالله في أُمورِهمْ قَدْ تَكَرَّمْتُ. وَكُلُّ ذالِكَ لايَرْضَي الله مِنّي إِلاّ أَنْ أُبَلِّغَ ما أَنْزَلَ الله إِلَي (في حَقِّ عَلِي)، ثُمَّ تلا: (يا أَيُّهَاالرَّسُولُ بَلِّغْ ما أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ - في حَقِّ عَلِي - وَ انْ لَمْ تَفْعَلْ فَما بَلَّغْتَ رِسالَتَهُ وَالله يَعْصِمُكَ مِنَ النّاسِ)

۽جيڪڏهن چاهيان ته اهڙا الزام هڻڻ وارن جا نالا وٺي پڪاريان يا انهن ڏانهن اشارو ڪيان يا ماڻهن کي انهن جو ڏس پتو ڏيان ته اهو سڀ ڪجھ ڪري پئي سگھيس، پر خدا جو قسم انهن جي اهڙن (ڪڌن) ڪم جي سلسلي ۾ ڏاڍو عزت سان پيش آيس تنهن هوندي به الله تعالى تيستائين مون کان راضي نه ٿيندو جيستائين (علي جي حق ۾ ) جيڪو حڪم نازل ڪيو اٿس نه پهچايان پوءِ پاڻ سڳورن ص (آيت تبليغ) جي تلاوت ڪيائون.

“اي اسان جا موڪليل رسول! جيڪو ڪجھ تو ڏانهن تنهنجي پالڻهار جي طرفان (علي) جي باري ۾ نازل ٿي چڪو آهي سو ماڻهن تائين پهچاءِ ۽ جيڪڏهن نه پهچايئي ته رسالت جو ڪو پيغام ئي نه پهچايئي، ۽ خدا ماڻهن جي شر کان توکي پناهه ۾ رکندو.

ٽيون حصو : ٻارنهن امامن جي امامت ۽ ولايت جو دستوري اعلان

فَاعْلَمُوا مَعاشِرَ النّاسِ (ذالِكَ فيهِ وَافْهَموهُ وَاعْلَمُوا) أَنَّ الله قَدْ نَصَبَهُ لَكُمْ وَلِيّاً وَإِماماً فَرَضَ طاعَتَهُ عَلَي الْمُهاجِرينَ وَالْأَنْصارِ وَ عَلَي التّابِعينَ لَهُمْ بِإِحْسانٍ، وَ عَلَي الْبادي وَالْحاضِرِ، وَ عَلَي الْعَجَمِي وَالْعَرَبي، وَالْحُرِّ وَالْمَمْلوكِ وَالصَّغيرِ وَالْكَبيرِ، وَ عَلَي الْأَبْيَضِ وَالأَسْوَدِ، وَ عَلي كُلِّ مُوَحِّدٍ.

ماضٍ حُكْمُهُ، جازٍ قَوْلُهُ، نافِذٌ أَمْرُهُ، مَلْعونٌ مَنْ خالَفَهُ، مَرْحومٌ مَنْ تَبِعَهُ وَ صَدَّقَهُ، فَقَدْ غَفَرَالله لَهُ وَلِمَنْ سَمِعَ مِنْهُ وَ أَطاعَ لَهُ

مَعاشِرَالنّاسِ، إِنَّهُ آخِرُ مَقامٍ أَقُومُهُ في هذا الْمَشْهَدِ، فَاسْمَعوا وَ أَطيعوا وَانْقادوا لاَِمْرِ(الله) رَبِّكُمْ، فَإِنَّ الله عَزَّوَجَلَّ هُوَ مَوْلاكُمْ وَإِلاهُكُمْ، ثُمَّ مِنْ دونِهِ رَسولُهُ وَنَبِيُهُ الُْمخاطِبُ لَكُمْ، ثُمَّ مِنْ بَعْدي عَلي وَلِيُّكُمْ وَ إِمامُكُمْ بِأَمْرِالله رَبِّكُمْ، ثُمَّ الْإِمامَةُ في ذُرِّيَّتي مِنْ وُلْدِهِ إِلي يَوْمٍ تَلْقَوْنَ الله وَرَسولَهُ.